Oorlogsverhalen<\/p>\n\n\n\n
Lettele en\n omgeving 1940-1945<\/p>\n\n\n\n Ervaringen van G.\n Daggenvoorde. Toen de oorlog uitbrak was ik 14 jaar oud. Ik was bij mijn\nouders thuis en hielp op de boerderij. In de zomer van 1939 was er al sprake\nvan een mogelijkheid van een oorlog. Duitsland had toen Oostenrijk al\ningelijfd. In augustus 1939 werd de mobilisatie ingevoerd, wat inhield dat er\nheel veel soldaten werden opgeroepen. Veel van deze opgeroepenen waren kostwinner,\nwat inhield dat huisgezinnen achterbleven en in aanmerking kwamen voor een\nkostwinnersvergoeding. Dit kwam neer op een dagvergoeding van 1 gulden en 20\ncent. Heel weinig, ook al omdat men de crisis van de jaren dertig nog niet te\nboven was. In juni 1940 kregen we al te maken met de eerste nieuwe\nregels en wetten. Koffie en brood en bloem kwamen op de bon. In november snoep\nen tabaksartikelen. Per week kreeg men 10 sigaren of sigaretten of 40 gram\nshag. In de herfst van 1940 kwam er controle bij het dorsen en ook vee-\ncontrole, wat inhield dat we verplicht waren om van al deze goederen een\npercentage te leveren. Van de eerste Duitse soldaten hadden we weinig last in\nLettele, velen van hen waren ook gedwongen onder dienst. Een ding is me goed in\nde herinnering gebleven: ze konden ontzettend mooi zingen als ze marcheerden. We moesten ook wel voor de bezetter werken en vooral de\nlaatste jaren. Onder andere moesten sommige van ons \u2019s nachts langs de\nspoorbaan lopen om te verhinderen dat de ondergrondse rails ging verwijderen om\ntreinen te laten ontsporen. Weer anderen moesten eenmansgaten graven langs de\nwegen om de Duisters een schuilplaats te bieden bij eventuele beschietingen\ndoor vliegtuigen. Ook moesten we graanbergen bewaken om te voorkomen dat die\ndoor de ondergrondse in de fik gestoken werden.<\/p>\n\n\n\n Vooral het laatste jaar moesten er velen werken voor de\nTodt. Zij moesten vooral tankvallen graven aan de oostkant van Deventer, om een\nhalt toe te roepen aan de geallieerden die vanuit het oosten in Deventer\nverwacht werden. Zelf heb ik er ook een week of drie gewerkt. We moesten op\nzondag een halve dag werken. Ik ging op zondag niet. Nadat ik er twee zondagen\nniet geweest was moest ik bij de hoge baas komen. Daar kreeg ik de mededeling\ndat als ik de volgende zondag niet op kwam dagen, dat ik dan op transport ging\nrichting Duitsland. Dus ging ik de volgende zondag werken. Toen ik thuis kwam,\nwaren ze daar druk aan het verhuizen omdat ons huis gevorderd werd door de\nDuitsers met het oog op de startbaan van de V1. Ook in de oorlog waren er nog wel mooie momenten. We kregen\ncontrole van een crisiscontroleur. Het liep tegen melkenstijd, we hadden nog\neen melkbus met melk die gekarnd moest worden in het bussenhok staan. Toen de\ncontroleur kwam ging mijn zuster Riek gauw het melkkarretje in gereedheid\nbrengen om te gaan melken. Riek zette als eerste de bus met melk op het\nkarretje met daarnaast de lege bussen en melkemmers. De controleur keek in alle\nlege melkbussen die in het bussenhok stonden en de melkkar sloeg hij over. Dus\nhij was er mooi ingelopen.<\/p>\n\n\n\n Zo was er ook een mogelijkheid om een koe clandestien te\nslachten, ondanks dat alle rundvee een blik in de oren had. Als er een tweeling\nkalf geboren was, werd de ene niet vermeld. Bij dat kalf werd een gaatje in het\noor gemaakt en het kwam op de plaats van een wat groter kalf waarvan een blik\nverwijderd was. Dat groter kalf werd dan een pink, de pink een koe, en de koe\nkon clandestien geslacht worden.<\/p>\n\n\n\n Op de vraag of ik nog vervelende dingen in de oorlog heb meegemaakt,\nhet volgende: het meest spannend waren de nachten als er hele drommen\nvliegtuigen over kwamen om in Duitsland te bombarderen, en we door het lawaai\nhet bed uitgingen. Als er dan een luchtgevecht plaatsvond waarbij een vliegtuig\nin brand geschoten werd, dan was dat angstaanjagend om te zien hoe zo\u2019n\nvliegtuig zich brandend te pletter vloog. Zo ook als er een V1 stuurloos\nrondcirkelde en wij ons afvroegen waar hij neer zou storten.<\/p>\n\n\n\n De hoop op een einde van de oorlog kwam in zicht bij de\nlanding in juni 1944 van de geallieerden in Normandi\u00eb, en toen in september\n1944 luchtlandingstroepen landden bij Arnhem. Toch zou het nog tot 9 april 1945\nduren voor we bevrijd zijn in Lettele. Zoals altijd wegen de laatste loodjes het\nzwaarst. Vooral de honger die er in het\nwesten van het land geleden werd was\nverschrikkelijk.<\/p>\n\n\n\n Op de vraag of wij nog onderduikers hebben gehad, het\nvolgende: we hebben geen onderduikers gehad maar wel een gezin met 9 kleine\nkinderen dat opgenomen werd. Maar die moesten weg toen wij het huis uit\nmoesten, die zijn bij Huis in \u2019t Veld liefdevol opgenomen. In Lettele is langs de Bathmenseweg het hardst gevochten,\nwaarbij 3 Canadezen gesneuveld zijn en waarbij de boerderijen van Hulman en\nStegeman zijn afgebrand. Bij ten Have stonden op 7 en 8 april Duitse kanonnen\nopgesteld, die de Canadezen beschoten die voor het Twentekanaal bij Almen en\nHarfsen lagen. Die Canadezen schoten terug met hun kanonnen, zodat er op zondag\n8 april om de boerderijen van ten Have en Bloemenkamp veel granaten ontploften.\nGelukkig zonder veel schade aan te richten. Ik was doordat we onze boerderij in\nnovember 1944 moesten verlaten voor de startbaan van de V1 verhuisd naar\nBloemenkamp, waar we ook een 8-tal koeien en 3 paarden hadden staan. Ik ben\ndaar als huisgenoot in het gezin opgenomen, daarvoor nog mijn oprechte dank;\nook was het gezin te Riele van de Holterweg hier liefdevol opgenomen. Zij waren\nvan de Holterweg weggegaan vanwege de vele beschietingen op de Holterweg.<\/p>\n\n\n\n Op de morgen van de 9e<\/sup> april kwamen bij Bloemenkamp terugtrekkende\nDuitse troepen met de mededeling dat hun boerderij in de gevarenzone lag en dat\nwe buitenshuis een schuilplaats moesten maken, omdat er een kans was dat de\nboerderij in vlammen op zou gaan. We hebben toen in allerijl met 4 man een\ngedeelte van een bietenkuil diep uitgegraven, zodat we daar veilig konden\nschuilen. Toen we aan het graven waren, floten de kogels over ons heen. Het is\nallemaal goed afgelopen. Tegen de middag stonden de Canadese tanks bij\nMeijerink aan de Oerdijk en waren we bevrijd. Toen was het volop feest en dat\nwas te begrijpen na 5 jaar oorlog. In alle steden en dorpen werden\nbevrijdingsoptochten gehouden en wij konden naar onze boerderij terug. 1 <\/sup>Aanvulling in juli 2016: Zijn komst\nbij de familie Bloemenkamp betekende het einde voor zijn werk bij de Todt. Hji\nging er niet meer aar toe. De Todt controleerde streng op absentie en is op\nonderzoek uitgegaan. Dat bracht de controleurs bij de familie Bloemenkamp.\nGerrit liep op dat moment achter op het erf. Bloemenkamp vertelde dat zij\nbericht hadden gekregen dat de Familie naar Zwolle was verhuisd. Oorlogsverhalen Lettele en omgeving 1940-1945 Ervaringen van G. Daggenvoorde. Ten tijde van de oorlog wonende op het ouderlijk huis aan de Oerdijk, adres Lettele 39. De tekst is overgenomen uit het boek van Johan Groot Koerkamp. Toen de oorlog uitbrak was ik 14 jaar oud. Ik was bij mijn ouders thuis en hielp op de boerderij. In<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3614,"parent":2327,"menu_order":602,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-fullwidth.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3631","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3631"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4642,"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3631\/revisions\/4642"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.archieflettele.nl\/website2013\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n \n \n \n \n \n \n <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\n Ten tijde van de oorlog wonende op het ouderlijk huis aan de Oerdijk, adres\n Lettele<\/em> 39.
\n De tekst is\n overgenomen uit het boek van Johan Groot Koerkamp.<\/em><\/p>\n\n\n\n
\nOm nog enkele bedragen te noemen van prijzen in de crisisjaren (die waren in de\nlandbouw op zijn slechts) als volgt: hoog dragende varkens brachten 20 tot 25\ngulden op, vette varkens 10 cent per pond. In 1939 beurde men voor vette\nvarkens alweer het dubbele, maar dat was nog geen vetpot.
\nIn andere sectoren was het niet veel beter vanwege de grote werkeloosheid die\ner nog heerste. In het begin van het jaar 1940 nam de oorlogsdreiging toe met\nhet gevolg dat alle verloven van de onder dienst zijnde militairen werden\ningetrokken en in de nacht van 9 op 10 mei brak de oorlog uit, hetgeen bij ons\nin de regio gepaard ging met veel Duitse vliegtuigen in het luchtruim. Van de\ninval der grondtroepen hebben we in Lettele niet veel last gehad. Wel reed in\nde nacht van 10 op 11 mei bij ons thuis een Duitse vrachtwagen in de sloot, die\ner met een andere auto onder veel geschreeuw weer uitgetrokken werd.<\/p>\n\n\n\n
\nTevens werden we verplicht om de\ngebouwen waar we licht aan hadden te verduisteren en ook mochten we op de fiets\ngeen volledige verlichting voeren; dit alles om mogelijke bombardementen en\nbeschietingen te voorkomen. In het verdere verloop van de oorlog werd \u2018de\nspertijd\u2019 ingevoerd, wat inhield dat we tussen \u2019s avonds 8 uur en \u2019s morgens 5\nuur niet buiten mochten komen.<\/p>\n\n\n\n
\nHoe langer de oorlog duurde, hoe grimmiger een gedeelte van de bezetters zich\nging gedragen. Vooral de SS\u2019ers, en met name de Hollandse SS\u2019ers, waren de\nlaatste oorlogsjaren lastpakken.
\nDit kwam natuurlijk ook wel omdat ze door de ondergrondse enorm werden\ntegengewerkt. Een gedeelte van de NSB\u2019ers waren rotzakken terwijl je van het\nandere gedeelte weinig last had.
<\/p>\n\n\n\n
\nIk heb toen onderdak gekregen bij Bloemenkamp. Maar van Bloemenkamp kregen ze\nte horen dat wij moesten verhuizen en dat we naar Zwolle waren gegaan. 1<\/sup><\/p>\n\n\n\n
\nVerder hadden we nog een jongen uit Den Haag om aan te sterken. Bij ons in de\nbuurt zaten veel onderduikers, vooral in Okkenbroek. In die laatste periodes\nwaren er nogal eens razzia\u2019s om te proberen onderduikers te pakken. Maar meestal\nliep dit goed af doordat we door de ondergrondse vaak vroegtijdig werden\ngewaarschuwd.<\/p>\n\n\n\n
\nHet was wel even wennen om bevrijd te zijn, maar dat went veel gemakkelijker\ndan de bezetting.
\nDit waren zo globaal mijn bevindingen van 5 jaar oorlog. Elk ander zal\nongetwijfeld andere dingen meegemaakt hebben. <\/p>\n\n\n\n
\nOmdat de koeien van de familie Daggenvoorde bij de familie Bloemenkamp (nu\nOosterhuis) waren ondergebracht vond de Familie het fijn als Gerrit hier ook\nverbleef. Hij heeft hier een bijzondere fijne tijd gehad en is naar eigen zeggen\nenorm verwend. Wel ging hij regelmatig naar de familie Meijerink waar de rest\nvan zijn familie was ondergebracht.
\n
\n<\/p>\n\n\n\n
\nGerrit heeft daarna nooit meer iets van de Todt terug gehoord.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"